พินัยกรรมไม่ใช่เรื่องน่ากลัว ไม่ใช่เรื่องของคนแก่ และไม่ใช่เรื่องของคนรวยเท่านั้น — แต่เป็นเครื่องมือง่าย ๆ ที่ช่วยให้ทรัพย์สินของคุณส่งต่อไปตามที่ตั้งใจ
พินัยกรรมคืออะไร ทำไมสำคัญ
พินัยกรรมคือเอกสารแสดงเจตนาว่า เมื่อเราจากไป ทรัพย์สินจะส่งต่อให้ใคร อย่างไร — ถ้า ไม่มีพินัยกรรม ทรัพย์มรดกจะถูกแบ่งให้ทายาทตามลำดับที่กฎหมายกำหนด ซึ่งอาจไม่ตรงกับความตั้งใจของเรา และเพิ่มโอกาสเกิดข้อขัดแย้งในครอบครัว
ใครควรทำ
คำตอบคือ ทุกคนที่มีทรัพย์สินและอยากให้ส่งต่อตามความตั้งใจ ไม่ว่าทรัพย์จะมากหรือน้อย · ตามกฎหมาย ผู้ที่มีอายุ ตั้งแต่ 15 ปีบริบูรณ์ และไม่ใช่บุคคลที่ศาลสั่งให้เป็นคนไร้ความสามารถ ก็ทำพินัยกรรมได้ และแก้ไขเปลี่ยนแปลงได้ตลอดเวลา
พินัยกรรม 5 แบบตามกฎหมาย
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์กำหนดรูปแบบพินัยกรรมไว้ 5 แบบ:
แบบธรรมดา
ทำเป็นหนังสือ ลงวันเดือนปี และผู้ทำลงลายมือชื่อต่อหน้าพยานอย่างน้อย 2 คนพร้อมกัน โดยพยานลงลายมือชื่อรับรองด้วย
เขียนเองทั้งฉบับ
เขียนด้วยลายมือของตนเองทั้งฉบับ ลงวันเดือนปี และลงลายมือชื่อ · แบบนี้ จะมีพยานหรือไม่ก็ได้
เอกสารฝ่ายเมือง
ไปแจ้งข้อความต่อนายอำเภอ (หรือเขต) ต่อหน้าพยานอย่างน้อย 2 คน เจ้าพนักงานจะจดและอ่านทวนให้ฟัง แล้วทุกฝ่ายลงลายมือชื่อ
เอกสารลับ
ลงลายมือชื่อในพินัยกรรม ผนึกซองและลงลายมือชื่อคาบรอยผนึก แล้วนำไปแสดงต่อนายอำเภอและพยานอย่างน้อย 2 คน
ทำด้วยวาจา
ใช้เฉพาะกรณีฉุกเฉินที่ทำแบบอื่นไม่ได้ เช่น ตกอยู่ในอันตรายใกล้ความตาย โรคระบาด หรือสงคราม โดยแสดงเจตนาต่อหน้าพยานอย่างน้อย 2 คน
ทำแล้วต้องระวังอะไร
- ทำให้ถูกแบบ — ผิดรูปแบบที่กฎหมายกำหนด พินัยกรรมอาจเป็นโมฆะ
- เก็บให้ปลอดภัย + บอกคนที่ไว้ใจ ว่าเก็บไว้ที่ไหน มิฉะนั้นอาจไม่มีใครรู้ว่ามี
- ทบทวนเมื่อชีวิตเปลี่ยน เช่น แต่งงาน มีบุตร หรือทรัพย์สินเปลี่ยนไป
- ถ้าทรัพย์สินซับซ้อนหรือกังวลเรื่องข้อพิพาท ควรปรึกษาทนายความหรือเลือกแบบเอกสารฝ่ายเมือง
พินัยกรรมคือเครื่องมือหลัก แต่การส่งต่อทรัพย์สินยังมีเรื่องผู้รับผลประโยชน์และการจัดโครงสร้างด้วย — อ่านภาพรวม วางแผนมรดกไม่ใช่เรื่องของคนรวย →
วางแผนส่งต่อ ให้ครบทั้งภาพ
“วางแผนพอ” (PorPlanner) ช่วยให้เห็นภาพรวมทรัพย์สินและเป้าหมายทุกด้าน เพื่อวางแผนมรดกและการส่งต่ออย่างเป็นระบบ ได้มาตรฐาน CFP® — เริ่มต้นได้ฟรี
เริ่มวางแผนฟรีที่ porplanner.com →คำถามที่พบบ่อย
พินัยกรรมมีกี่แบบ?
ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มี 5 แบบ ได้แก่ แบบธรรมดา แบบเขียนเองทั้งฉบับ แบบเอกสารฝ่ายเมือง แบบเอกสารลับ และแบบทำด้วยวาจา แต่ละแบบมีวิธีทำและเงื่อนไขต่างกัน
ทำพินัยกรรมต้องใช้ทนายไหม?
ไม่จำเป็นเสมอไป แบบเขียนเองทั้งฉบับหรือแบบธรรมดาทำเองได้ถ้าทำถูกต้องตามแบบ แต่หากทรัพย์สินซับซ้อนหรือกังวลเรื่องข้อพิพาท การปรึกษาทนายหรือทำแบบเอกสารฝ่ายเมืองจะมั่นคงกว่า และลดความเสี่ยงที่พินัยกรรมจะเป็นโมฆะ
พินัยกรรมเขียนเองใช้ได้จริงไหม?
ใช้ได้ หากเป็นแบบเขียนเองทั้งฉบับ ต้องเขียนด้วยลายมือตนเองทั้งฉบับ ลงวันเดือนปี และลงลายมือชื่อ จะมีพยานหรือไม่ก็ได้ สำคัญคือทำให้ครบถ้วนถูกต้องตามแบบ มิฉะนั้นอาจเป็นโมฆะ
อายุเท่าไรทำพินัยกรรมได้?
ผู้มีอายุตั้งแต่ 15 ปีบริบูรณ์ขึ้นไป และไม่ใช่บุคคลที่ศาลสั่งให้เป็นคนไร้ความสามารถ สามารถทำพินัยกรรมได้ และแก้ไขเปลี่ยนแปลงได้ตลอดเวลา